ઘુમલીનો ભવ્ય ઇતિહાસ: જેઠવા રાજપૂતોની રાજધાની અને નવલખા મંદિરનું ગૌરવ

🏰 ઘુમલી: ગુજરાતનું ખોવાયેલું ગૌરવ અને જેઠવા રાજપૂતોની ભવ્ય રાજધાની

ઘુમલીનો ભવ્ય ઇતિહાસ: જેઠવા રાજપૂતોની રાજધાની અને નવલખા મંદિરનું ગૌરવ

🧭 ઘુમલી: જ્યાં ઇતિહાસ અને સ્થાપત્ય એકરૂપ થાય છે!

જો તમે ગુજરાતના એવા સ્થળોની શોધમાં છો જેનો ભવ્ય ઇતિહાસ સમયના પડદા પાછળ છુપાયેલો છે, તો દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલું ઘુમલી (Ghumli) તમારા માટે એક આદર્શ સ્થળ છે. બરડા ડુંગરની તળેટીમાં આવેલું આ પ્રાચીન નગર એક સમયે પશ્ચિમ સૌરાષ્ટ્રના શક્તિશાળી જેઠવા રાજપૂતોની રાજધાની હતું.

ઘુમલી એ માત્ર ખંડેર નથી, પરંતુ 7મી સદીથી લઈને 14મી સદીની શરૂઆત સુધીના એક સમૃદ્ધ સામ્રાજ્યની ગાથા છે, જેનું સ્થાપત્ય આજે પણ ગુજરાતની કલાનો પરિચય આપે છે.

👑 ઘુમલીનો ગૌરવશાળી ઇતિહાસ: જેઠવા વંશની ગાથા

ઘુમલી (જેને પ્રાચીન કાળમાં ભૂમિલિકા કે ભૂભૂતપલ્લી તરીકે પણ ઓળખાતું) ની સ્થાપના 7મી સદીમાં જેઠવા વંશના રાણા સલકુમાર દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

 * રાજધાની: 1313 A.D. સુધી ઘુમલી જેઠવા રાજ્યની મુખ્ય રાજધાની તરીકે રહ્યું, જે પોરબંદરથી મોરબી સુધી ફેલાયેલું હતું.

 * શાસન: આ નગરીએ સૈંધવ શાસકો અને ત્યારબાદ મુખ્યત્વે જેઠવા શાસકોના ઉત્થાન અને પતનને જોયું છે.

 * પતન: ઘુમલીનો અંત 1313 A.D. માં આવ્યો, જ્યારે જામ બારમાણિયાજીએ તેના પિતાની હારનો બદલો લેવા આ નગર પર આક્રમણ કર્યું. લોકવાયકા મુજબ, એક સતીના શ્રાપને કારણે પણ આ નગરનો નાશ થયો હતો.

ઘુમલી: પ્રાચીન ગુજરાતના વૈભવની ઝલક.

🔆 નવલખા મંદિર: ગુજરાતનું સૌથી મોટું સૂર્ય મંદિર

ઘુમલીનું સૌથી મુખ્ય આકર્ષણ છે નવલખા મંદિર (Navlakha Temple). આ મંદિરની ભવ્યતા અને કલાત્મકતા અદ્ભુત છે.

મુખ્ય વિશેષતાઓ:

 * નિર્માણ: તે 11મી સદીમાં જેઠવા શાસકો દ્વારા સૂર્ય દેવને સમર્પિત કરવામાં આવ્યું હતું.

 * સૌથી મોટો પાયો: નવલખા મંદિર ગુજરાતના તમામ મંદિરોમાં સૌથી વિશાળ પાયો (આશરે 45.72 x 30.48 મીટર) ધરાવે છે.

 * સ્થાપત્ય: તે સોલંકી યુગની સ્થાપત્ય શૈલીનો ઉત્તમ નમૂનો છે, જેમાં ગર્ભગૃહ, પ્રદક્ષિણા માર્ગ અને ત્રણ શૃંગાર ચોકીઓ આવેલી છે.

 * નામકરણ: કહેવાય છે કે આ મંદિરના નિર્માણ પાછળ નવ લાખ (નવલખા) રૂપિયાનો ખર્ચ થયો હોવાથી તેનું નામ નવલખા પડ્યું.

નવલખા મંદિરના ખંડેરોમાં આજે પણ કીર્તિ તોરણ, હાથીઓની કલાકૃતિઓ અને પથ્થર પર કંડારેલી સૂક્ષ્મ કોતરણી જોઈ શકાય છે, જે ગુજરાતના કારીગરોની અદ્ભુત કૌશલ્ય દર્શાવે છે.

નવલખા મંદિરની નજીકની કીર્તિ તોરણના અવશેષો અથવા કોતરણીવાળી હાથીની કલાકૃતિ.

ગુજરાતનું પ્રાચીન સૂર્ય મંદિર: નવલખાના ભવ્ય ભગ્નાવશેષો.

🗿 ઘુમલીના અન્ય ઐતિહાસિક સ્થાનો

નવલખા મંદિર ઉપરાંત, ઘુમલીમાં અન્ય ઘણા પુરાતન સ્થળો છે જેની મુલાકાત લેવા જેવી છે:

 * આશાપુરા માતાનું મંદિર: બરડા ડુંગરની ગોદમાં આવેલું આ મંદિર આજે પણ શ્રદ્ધાળુઓ માટે આસ્થાનું કેન્દ્ર છે.

 * સોન કંસારી મંદિર-સમૂહ: સોન કંસારી તળાવ નજીક આવેલા આ મંદિરો પણ ઘુમલીના ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલા છે.

 * જેતાવાવ (Jetavav): આ પ્રાચીન વાવ ઘુમલીની જળ વ્યવસ્થા અને સ્થાપત્ય કલાનો ઉત્તમ નમૂનો છે.

 * ભગુ કુંડ: ધાર્મિક મહત્વ ધરાવતો કુંડ.

ઘુમલી માત્ર એક ધાર્મિક સ્થળ નથી, પરંતુ સૌરાષ્ટ્રની અદભુત પ્રણયકથા "પદ્માવતી અને માંગળો વાળો" તેમજ સોન-હાલામણ અને મેહ-ઊજળીના પ્રેમકિસ્સા સાથે પણ જોડાયેલું છે.

🚗 ઘુમલી કેવી રીતે પહોંચશો?

 * સ્થળ: ઘુમલી, ભાણવડ તાલુકો, દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો.

 * નજીકના સ્થળો: પોરબંદરથી આશરે 35 કિમી અને ભાણવડથી 5 કિમી દૂર.

પ્રવાસન માટે ટીપ: જો તમે પ્રાચીન ઇતિહાસ, પુરાતત્વ અને શાંતિપૂર્ણ વાતાવરણના શોખીન હોવ તો ઘુમલીની મુલાકાત ચોક્કસ લો. આ સ્થળ ઇતિહાસપ્રેમીઓ અને ફોટોગ્રાફરો માટે એક છુપાયેલો ખજાનો છે.

શું તમે ગુજરાતના આ ખોવાયેલા ગૌરવની મુલાકાત લેવા તૈયાર છો? આ બ્લોગ પોસ્ટને શેર કરો અને તમારા મિત્રોને પણ ગુજરાતના પ્રાચીન નગર ઘુમલીના ઇતિહાસથી માહિતગાર કરો.